අසනීපය කලින් කියන සුරතල් බලු පැටවාට සහතිකයක් නැතුව අසරණ වූ අසරණ යුවතිය!

ශ්‍රවණාබාධිත මෙන්ම සංකීර්ණ සෞඛ්‍ය ගැටලු රැසකින් පෙළෙන ජොඈන් මාෂල්ට (Joanne Marshall) ඇගේ ‘කිකෝ’ (Kiko) නම් කුඩා ටෝයි පූඩල් (Toy Poodle) වර්ගයේ සුරතල් බලු පැටවා හුදෙක් සුරතලෙකුවත් පමණක් නොව, ඇගේ ජීවිතය රැකදෙන එකම අසරණය. පාරේ ගමන් කරද්දී ඇයට නොඇසෙන වාහන ශබ්ද පිළිබඳව ඇයව දැනුවත් කිරීම මෙන්ම, සුවඳ හරහා ඇගේ රුධිර පීඩනයේ සිදුවන ක්ෂණික වෙනස්වීම් හඳුනාගෙන නාසයෙන් හෝ කකුලෙන් තට්ටු කර අනතුරු ඇඟවීමද කිකෝ විසින් සිදු කරයි.

රෝහල් ගතවීම් හා මිල අධික වෛද්‍ය පරීක්ෂණ රැසකින් තමන්ව බේරාගත් මෙම විශ්වාසවන්ත සුරතලා නිල වශයෙන් ‘ආබාධිත සහායක සුනඛයකු’ (Disability Assist Dog) ලෙස ලියාපදිංචි කිරීමට ජොඈන් උත්සාහ කළද, පවතින දැඩි රාජ්‍ය මෙන්ම ආයතනික බාධක හමුවේ ඇය දැඩි අසරණතාවයකට පත්ව සිටින්නීය.

නවසීලන්තය තුළ ආබාධිත පුද්ගලයන් සඳහා සහායක සුනඛයන් පුහුණු කර ලියාපදිංචි කිරීමේ බලප්‍රාප්ත ආයතන අටක් ක්‍රියාත්මක වන අතර, එමඟින් සහතික කරන සුනඛයන්ට සුපිරි වෙළඳසැල්, පුස්තකාල සහ පොදු ප්‍රවාහන සේවා වෙත ප්‍රවේශ වීමේ නිල නීතිමය හිමිකම හිමිවේ.

කෙසේ වෙතත්, ආබාධිත පුද්ගලයන් විසින් තම නිවෙස්වලම තබාගෙන පුහුණු කරන ලද සුනඛයන් ලියාපදිංචිය සඳහා සලකා බලනු ලබන්නේ ‘පර්ෆෙක්ට් පාට්නර්ස් ඇසිස්ටන්ස් ඩෝග්ස් ට්‍රස්ට්’ (Perfect Partners Assistance Dogs Trust) නැමැති එකම එක ආයතනයෙන් පමණි. ජොඈන් විසින් ඉදිරිපත් කළ ලියාපදිංචි ඉල්ලුම්පත්‍රයද පසුගිය මාසයේදී එම ආයතනය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීය.

ලියාපදිංචිය ප්‍රතික්ෂේප වීම සම්බන්ධයෙන් ජොඈන් සෞඛ්‍ය හා ආබාධිත කොමසාරිස්වරයා වෙත පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කළ අතර, ඊට පිළිතුරු දෙමින් එකී ආයතනය සඳහන් කළේ වීඩියෝ දර්ශන පරීක්ෂා කිරීමේදී කිකෝ නිවසින් පිටතදී දැඩි මානසික ආතතියකින් සහ බියකින් පසුවන බව නිරීක්ෂණය වූ බැවින්, ඔහුව ලියාපදිංචි කිරීමට පෙර ස්වාධීන සුනඛ අවනතභාවය පිළිබඳ පුහුණු වැඩසටහනක් (Obedience Training Programme) සම්පූර්ණ කළ යුතු බවයි. නමුත් අදාළ පුහුණු පන්ති සඳහා නවසීලන්ත සංඥා භාෂා පරිවර්තකයන් සපයා නොදීම සහ ඊට රාජ්‍ය ප්‍රතිපාදන නොමැතිවීම හේතුවෙන් එම පූර්ව කොන්දේසිය සම්පූර්ණ කිරීමට තමාට හැකියාවක් ලැබුණේ නැති බව ජොඈන් පවසන්නීය. නිල සහතිකයක් නොමැතිවීම නිසා කිකෝව මහජන පුස්තකාල හෝ කලාගාර වෙත රැගෙන යාමට නොහැකිවීමෙන් සිය දෛනික ජීවිතය සහ පර්යේෂණ කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම අඩපණ වී ඇති බව ඇය කණගාටුවෙන් ප්‍රකාශ කරන්නීය.

මෙම ගැටලුව තනි සිදුවීමකට පමණක් සීමා නොවූවකි. ආබාධිතයන් වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක වන ‘හියරින් ඩෝග්ස් ෆෝ ඩෙෆ් පීපල්’ (Hearing Dogs for Deaf People) වැනි විශේෂිත ආයතන මඟින් සහතික කරනු ලබන්නේ නිවසේ ශබ්ද හඳුනාගැනීමට පමණක් පුහුණු කළ සුනඛයන් වන අතර, ස්නායුක හෝ සංකීර්ණ සෞඛ්‍ය තත්ත්වයන් සහිත බහුලක්ෂණ අබාධිතයන් සඳහා සුදුසු සේවාවක් සැපයීමට එම බහුතර ආයතන අසමත් වී ඇත. තවත් පසෙකින්, නගර, පරිසර, ප්‍රදේශ සහ ප්‍රවාහන අමාත්‍යාංශයේ (Ministry for Cities, Environment, Regions and Transport) දත්තවලට අනුව 2025 අගභාගය වන විට සහායක සුනඛයන් ලබාගැනීම සඳහා පුද්ගලයන් 78 දෙනෙකු පොරොත්තු ලේඛනවල පසුවී ඇත. සම්පත් හා ප්‍රතිපාදන හිඟකම හේතුවෙන් පවතින දැඩි ඉල්ලුමට සපයාදීමට එම ආයතන අපොහොසත් වී තිබේ.

‘පර්ෆෙක්ට් පාට්නර්ස්’ ආයතනයේ වැඩසටහන් කළමනාකාරිනී බෙලින්ඩා සිම්ප්සන් (Belinda Simpson) පෙන්වා දෙන්නේ, නීති ලිහිල් කර නිසි නියාමනයකින් තොරව ඕනෑම සුනඛයෙකු පොදු ස්ථානවලට රැගෙන යාමට ඉඩදීම අදාළ ආබාධිත හිමිකරුට, සුනඛයාට මෙන්ම මහජනතාවටද අනතුරුදායක විය හැකි බවයි. කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන සහායක සුනඛ පද්ධතියේ පවතින ගැටලු සහ අඩුපාඩු හඳුනාගනිමින් ‘බලු පාලන පනත’ (Dog Control Act) යටතේ පවතින නීතිමය රාමුව සංශෝධනය කිරීම පිළිබඳව රජයේ අවධානය යොමුව ඇති බව අමාත්‍යාංශයේ නියෝජිත රිචඩ් වෝර්ඩ් (Richard Ward) තහවුරු කරයි.