නවසීලන්තයේ සභාග ආණ්ඩුවක් වෙනුවෙන් තිරය පිටුපස සිදුවන තියුණු සහ වෙහෙසකර සාකච්ඡා වට!

කෙළවරක් නොපෙනෙන තියුණු මහ මැතිවරණ ප්‍රතිඵලය හමුවේ කිසිදු දේශපාලන පාර්ශ්වයකට සෘජු ආණ්ඩු බලයක් හිමි නොවීම නිසා, ඉදිරියේදී පැවැත්වෙන දීර්ඝ මෙන්ම දැඩි පීඩනකාරී සාකච්ඡා වට සඳහා සූදානම් වන ලෙස දේශපාලන විශේෂඥයෝ ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටිති. මූලික ඡන්ද ප්‍රතිඵල හමුවේ දෙපිරිසම බලය පිහිටුවීමට අවශ්‍ය මන්ත්‍රී සංඛ්‍යාව සපයා ගැනීමට වෙහෙසෙන අතර, සැබෑ දේශපාලන සටන ආරම්භ වී ඇත්තේ තිරය පිටුපස බව ප්‍රවීණ දේශපාලන විද්වතුන් පෙන්වා දෙති.

සභාග ආණ්ඩු පිළිබඳ මූලික අඩිතාලම දැමීමට පක්ෂ අතර දුරකථන සංවාද ආරම්භ වී ඇති නමුත්, වාර්තාගත අතිරේක පාර්ලිමේන්තු ආසන සංඛ්‍යාව (overhang) සහ තවමත් ගණන් කිරීමට ඉතිරිව ඇති විශේෂ ඡන්ද (special votes) හේතුවෙන් ඉදිරි මග තවදුරටත් අවිනිශ්චිතව පවතී. පක්ෂ නායකයින් සහ ප්‍රධාන උපදේශකයින් සිය සාකච්ඡා කණ්ඩායම් තෝරා ගනිමින්, ප්‍රමුඛ ප්‍රතිපත්ති තීරණය කරමින් සහ නම්‍යශීලී එකඟතාවලට පැමිණීමට උත්සාහ කරන බැවින්, ඉදිරි සති කිහිපය “දැඩි මානසික පීඩනයක් සහිත කාලසීමාවක්” වනු ඇති බවට හිටපු අගමැති උපදේශක මයික් මුන්රෝ (Mike Munro) අනතුරු අඟවයි.

මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව විසින් නොවැම්බර් 27 වැනිදා නිල අවසන් ප්‍රතිඵල නිකුත් කිරීමට නියමිත අතර, ‘ද ඔපචුනිටි’ (TOP) වැනි නවක පාර්ලිමේන්තු පක්ෂවල නොසිතූ පැමිණීමත් සමඟ ප්‍රධාන පක්ෂ සිය දැඩි කොන්දේසි පැනවීමෙන් මිදී අතිශය ප්‍රවේශමෙන් කටයුතු කළ යුතුව තිබේ. ඇක්ට් (ACT) පක්ෂයේ හිටපු ප්‍රධානී ඇන්ඩෲ කෙටෙල්ස් (Andrew Ketels) පෙන්වා දෙන්නේ, අවසන් විශේෂ ඡන්ද සංඛ්‍යාව තහවුරු වන තෙක් බරපතළ සාකච්ඡා බොහෝ විට ප්‍රමාද වන බවත්, අතීතයේදී පවා එවැනි ඡන්ද මගින් සභාග ආණ්ඩුවල සමස්ත ගණිතමය පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වූ බවත්ය.

අවසාන වශයෙන්, මෙම දීර්ඝ සාකච්ඡා වට මගින් නවසීලන්තයේ මිශ්‍ර සමානුපාතික (MMP) මැතිවරණ ක්‍රමයේ ඇති සංකීර්ණ බව මනාව පැහැදිලි කරයි. එහිදී දේශපාලන පැවැත්ම තීරණය වන්නේ පක්ෂයට ලැබෙන ඡන්ද ප්‍රතිශතය මත මෙන්ම පුද්ගලික මට්ටමේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හැකියාවන් මතය. වෙහෙසට පත් දේශපාලකයින් සහ දැඩි පීඩනයකින් පසුවන නිලධාරීන් දීර්ඝ හා වෙහෙසකර සාකච්ඡා සඳහා සූදානම් වෙද්දී, තමන් අතර ඇති මතභේද නිරාකරණය කරගනිමින් ඊළඟ ආණ්ඩුව පිහිටුවීමට සමත් වන්නේ කුමන සභාගයද යන්න දෙස මුළු රටම බලා සිටියි.