ඕස්ට්‍රේලියාව තුළ දැවැන්ත සෞඛ්‍ය අර්බුදයක් නිර්මාණය කරමින්, ඩිමෙන්ශියා (Dementia) රෝගීන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වීමේ බරපතල අවදානමක් මතුව තිබේ. ඕස්ට්‍රේලියානු සෞඛ්‍ය සහ සුබසාධන ආයතනයේ (AIHW) නවතම දත්ත වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ, අඛණ්ඩව දෙවන වසරටත් එරට ප්‍රධානතම මරණ හේතුව බවට මෙම රෝගය පත්ව ඇති බවයි.

දත්තවලට අනුව 2024 වසරේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිදුවූ සමස්ත මරණ 10කින් එකකටම වගකිය යුත්තේ ඩිමෙන්ශියාවයි. විශේෂයෙන්ම මෙය කාන්තාවන් අතර සීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වන අතර, කාන්තා මරණ 8කින් එකකට සහ පිරිමි මරණ 12කින් එකකටම ඩිමෙන්ශියාව හේතු වී ඇත.

පසුගිය දශක දෙක ඇතුළත එරට සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයට එල්ල වූ විශාලතම තර්ජනයක් ලෙස මෙම තත්ත්වය හඳුනාගෙන තිබේ. 2003 වසරේදී ප්‍රධාන සෞඛ්‍ය තර්ජන අතර 12 වැනි ස්ථානයේ පැවති ඩිමෙන්ශියාව, අද වන විට කිරීටක හෘද රෝගයට පමණක් දෙවැනි වෙමින් දෙවැනි ස්ථානය දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.

• 2025 – 2026: 2025 වන විට 439,000ක් ලෙස පැවති රෝගීන් සංඛ්‍යාව, 2026 වන විට 459,000 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. (එනම් සෑම ජනගහනය 1000කටම පුද්ගලයින් 16 දෙනෙකි.)
• 2066 පුරෝකථනය: ඉදිරි වසර 40 තුළ සමස්ත රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 1.1කට ආසන්න වනු ඇති අතර, ඉන් 670,000ක්ම කාන්තාවන් වනු ඇත. වයස අවුරුදු 85ට වැඩි කාන්තාවන් අතර මෙම ප්‍රවණතාව පිරිමින්ට වඩා 1.4 ගුණයකින් වැඩිය.

🔴 ඩිමෙන්ශියාවේ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ සහ පාලනය කළ හැකි අවදානම් මොනවාද?

ඇල්සයිමර් (Alzheimer’s) ඇතුළු මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපාන තත්ත්වයන් කිහිපයක එකතුවක් වන ඩිමෙන්ශියාව නිසා මතකය හීන වීම, කථන දුර්වලතා, සංජානන හැකියාවන් අඩුවීම සහ චර්යාත්මක වෙනස්කම් සිදුවේ. වයස සහ ජානමය සාධක මීට බලපෑවත්, ගෝලීය වශයෙන් රෝගීන්ගෙන් අඩකට පමණ හේතු වී ඇත්තේ පාලනය කළ හැකි ජීවන රටා සාධක බව විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.

• අවදානම වැඩි කරන සාධක: අධික මත්පැන් පානය, දුම්පානය, තරබාරුකම, අධි රුධිර පීඩනය, දියවැඩියාව, විෂාදය සහ පෙනීමේ/ඇසීමේ දුර්වලතාවලට ප්‍රතිකාර නොකිරීම.
• අවදානම අඩු කරගන්නා හැටි: නිවැරදි අධ්‍යාපනය, මොළය වෙහෙසවන ක්‍රියාකාරකම්, නිරන්තර ශාරීරික ව්‍යායාම සහ යහපත් සමාජ සබඳතා පවත්වා ගැනීම.

🔴 රැකබලා ගන්නන්ටත් දැඩි බලපෑමක්.

‘ඩිමෙන්ශියා ඔස්ට්‍රේලියා’ හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරිනී Tanya Buchanan සඳහන් කරන්නේ, රෝගීන් ලක්ෂ පහකට ආසන්න පිරිසකට අමතරව ඔවුන්ව රැකබලා ගන්නා පවුලේ සාමාජිකයින් සහ හිතවතුන් මිලියන 1.7කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක්ද මෙයින් දැඩි පීඩනයකට ලක්වන බවයි.
රජය විසින් වසර 10ක ජාතික ඩිමෙන්ශියා ක්‍රියාකාරී සැලැස්මක් (National Dementia Action Plan) සකස් කර තිබුණද, පවතින තත්ත්වයට මුහුණ දීමට ප්‍රමාණවත් මුල්‍ය ප්‍රතිපාදන නොලැබෙන බවට උපදේශකයෝ චෝදනා කරති. අනාගතයේදී රෝගීන්ගේ සහ රැකබලා ගන්නන්ගේ ජීවන තත්ත්වය උසස් කිරීමට නම් රාජ්‍ය මට්ටමින් මීට වඩා වැඩි මූල්‍ය සහයෝගයක් අත්‍යවශ්‍ය බව බලධාරීහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරති.