නායකයන් දෙදෙනා දෙපැත්තක… පැරිස් ගිවිසුම අවුලකද?

පැරිස් දේශගුණික ගිවිසුමෙන් (Paris Climate Agreement) නවසීලන්තය ඉවත් විය යුතු බවට එරට විදේශ අමාත්‍ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් (Winston Peters) ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ නවසීලන්ත සන්ධාන ආණ්ඩුව තුළ දැඩි දේශපාලන මතබේධයක් හටගෙන තිබේ. විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය මගින් විදේශීය දේශගුණික ආධාර සඳහා මිලියන ගණනින් මුදල් වෙන් කරද්දී, මෙම ගිවිසුම මගින් ලොව විශාලතම හරිතාගාර වායු විමෝචකයන් වගවීමෙන් නිදහස් කර නවසීලන්තයට පමණක් අසාධාරණ බරක් පටවන බව විදේශ අමාත්‍යවරයා පෙන්වා දෙයි. මෙමගින් රටේ ආර්ථිකයට අනවශ්‍ය බාධා එල්ල වන බව පවසන ඔහු, ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම්වලින් ලැබෙන සැබෑ ප්‍රතිඵල පිළිබඳවද ප්‍රශ්න කර සිටී.

කෙසේ වෙතත්, අගමැති ක්‍රිස්ටෝෆර් ලක්සන් (Christopher Luxon) ප්‍රකාශ කරන්නේ පැරිස් ගිවිසුමෙන් ඉවත් වීම තම පක්ෂයේ ප්‍රතිපත්තියට සම්පූර්ණයෙන්ම පටහැණි බවයි. ජාත්‍යන්තර ගිවිසුමෙන් ඉවත් වීමෙන් නවසීලන්තයේ වෙළඳ සබඳතාවලට මෙන්ම ගෝලීය පිළිගැනීමටද දැඩි හානියක් සිදු විය හැකි අතර, නවසීලන්ත නිෂ්පාදන විදේශීය වෙළෙඳපොළෙන් ඉවත් වීමේ අවදානමක් පවතින බවටද අගමැතිවරයා අනතුරු අඟවයි. එහෙත්, මෙම ආර්ථික මතය ප්‍රතික්ෂේප කරන විදේශ අමාත්‍ය පීටර්ස්, චීනය සහ රුසියාව වැනි විශාල ලෙස පරිසරය දූෂණය කරන රටවල් ගෝලීය විමෝචනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයකට වගකිව යුතු බැවින්, කුඩා රටවලට පමණක් සීමා පැනවීමෙන් පරිසර ඉලක්ක සපිරීම අසීරු බව පවසයි.

මෙම දේශපාලන ගැටුම නිර්මාණය වී ඇත්තේ විදේශීය අරමුදල් වෙන් කිරීම් සම්බන්ධයෙන් මහජනතාව අතරද කථිකාවක් ගොඩනැගෙමින් පවතින පසුබිමකය. පැරිස් ගිවිසුමේ ඉලක්ක සපිරීම සඳහා කාබන් ණය (carbon credits) මිලදී ගැනීමට 2030 වන විට නවසීලන්ත වැසියන්ට ඩොලර් බිලියන 4.4 ත් 5 ත් අතර මුදලක් වැය කිරීමට සිදු වන බව භාණ්ඩාගාරය ඇස්තමේන්තු කර ඇත. එසේ තිබියදීත්, විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය මගින් පැසිෆික් කලාපීය රටවල දේශගුණික නම්‍යශීලීභාවය වෙනුවෙන් විශාල මුදලක් වැය කර ඇති අතර, කිරිබාති රාජ්‍යය වෙනුවෙන් වෙන් කළ ඩොලර් මිලියන 102ක ආධාර පැකේජය වැනි වැඩසටහන් පිළිබඳව නැවත සමාලෝචනය කිරීමටද විදේශ අමාත්‍යවරයා තීරණය කර තිබේ.

මෙම තත්ත්වය හමුවේ පැසිෆික් කලාපයේ රටවල් සමඟ පවතින සබඳතා කෙරෙහිද බලපෑම් එල්ල වීමේ අවදානමක් මතුව ඇත. මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම හමුවේ දැඩි තර්ජනයකට ලක්ව සිටින පැසිෆික් දූපත් රාජ්‍යයන් දේශගුණික විපර්යාසවලට එරෙහිව ගෝලීය සහයෝගය අපේක්ෂා කරන අතර, නවසීලන්තයේ මෙවැනි පසුබැසීමක් කලාපීය රාජ්‍යයන්ගේ නොසන්සුන්තාවට හේතු විය හැකිය. දේශීය ආර්ථික වර්ධනය සහ මූල්‍ය පාලනය ආරක්ෂා කරගනිමින් ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් පවත්වාගෙන යාම නවසීලන්ත සන්ධාන ආණ්ඩුවට ඉදිරියේදී මුහුණ දීමට සිදුවන විශාලතම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අභියෝගය බවට පත්ව ඇත.