📍 දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් නවසීලන්තය දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇති බවත්, ඒ සඳහා කඩිනම් සහ තීරණාත්මක ක්රියාමාර්ග නොගතහොත් ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ දස දහස් සංඛ්යාත ජනතාවකට උන්හිටිතැන් අහිමි වනු ඇති බවත් දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ කොමිසම (Climate Change Commission) සිය නවතම වාර්තාව මගින් අනතුරු අඟවයි. බ්රහස්පතින්දා නිකුත් කරන ලද මෙම ‘ජාතික දේශගුණික අවදානම් තක්සේරු’ වාර්තාව මගින් එරට මුහුණ දෙන ප්රධානතම අවදානම් 10ක් හඳුනාගෙන තිබේ.
📍 කොමිසමේ විධායක නිලධාරී ජෝ හෙන්ඩි මහත්මිය පවසන්නේ නවසීලන්තය දැනටමත් “ප්රතිචාර දැක්වීමේ සහ යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමේ” (React and Recover) අසාර්ථක ක්රමවේදයක සිරවී ඇති බවයි. එනම්, විපත් වැළැක්වීමට ආයෝජනය කරනවා වෙනුවට, විපතක් වූ පසු එය පිරිසිදු කිරීමට සහ නඩත්තු කිරීමට විශාල මුදලක් වැය කරන බව ඇය පෙන්වා දෙයි.
📍 වාර්තාව මගින් හඳුනාගත් ප්රධාන අවදානම් 10 පහත පරිදි වේ:
- ජල යටිතල පහසුකම්:2050 වන විට පානීය ජලය, අපජලය සහ වැසි ජලය බැස යන පද්ධති දැඩි ලෙස පීඩාවට පත් වනු ඇත.
- ගොඩනැගිලි:ගොඩනැගිලි 556,000ක් පමණ දැනටමත් ගංවතුර තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර, ඉහළ යන උෂ්ණත්වය නිසා නිවාස ජීවත් වීමට නුසුදුසු තත්ත්වයට පත්විය හැකිය.
- මාර්ග සහ දුම්රිය පද්ධතිය:මාර්ගවලින් හතරෙන් එකක් සහ දුම්රිය මාර්ගවලින් තුනෙන් එකක් ගංවතුර සහ නායයාම් අවදානමක පවතී.
- සමාජීය සහ ප්රජා යහපැවැත්ම:ජනතාවට තම වාසස්ථාන අතහැර යාමට සිදුවීම නිසා ඇතිවන මානසික පීඩනය සහ සමාජීය බිඳවැටීම.
- හදිසි කළමනාකරණය: එකවර සිදුවන විශාල විපත් පාලනය කිරීමට දැනට පවතින පද්ධතියට ඇති නොහැකියාව.
- දේශීය සහ මධ්යම රජයේ මූල්ය පීඩනය: දේශගුණික විපත් සඳහා වැය කිරීමට සිදුවන අධික පිරිවැය නිසා රජයේ අයවැය සීමා වීම.
- මඕරි (Māori) සංස්කෘතික උරුමයන්: සංස්කෘතික වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන සහ සාම්ප්රදායික ජීවන රටාවන් අහිමි වීමේ අවදානම.
- පද්ධති සහ ජෛව විවිධත්වය:සාගර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ ලැව්ගිනි නිසා පරිසර පද්ධති විනාශ වීම.
- වන වගාව: වගා කර ඇති වනාන්තර විනාශ වීම නිසා කාබන් අවශෝෂණය අඩු වීම සහ ආර්ථික පාඩු සිදු වීම.
- තීරණ ගැනීම සහ ක්රියාත්මක කිරීම: රජය සහ පළාත් පාලන ආයතන එක්ව තීරණ ගැනීමට පවතින ප්රමාදය නිසා පිරිවැය ඉහළ යාම.
📍 මීට අමතරව කෘෂිකාර්මික සහ උද්යාන විද්යාත්මක ක්ෂේත්ර ඉදිරියේදී ‘විශාල අනතුරක’ පවතින බවත්, 2090 වන විට මිලියන 1.5ක ජනතාවකට වසරකට අමතරව උණුසුම් දින 10කට වඩා අත්විඳීමට සිදුවනු ඇති බවත් වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන්ම වෙරළබඩ ප්රදේශවල පදිංචි ජනතාවට තම නිවාස අතහැර ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා සංක්රමණය වීමට සිදුවන ‘සැලසුම් සහගත නැවත පදිංචි කිරීම්’ සඳහා ජාතික මට්ටමේ අරමුදලක් සහ මගපෙන්වීමක් කඩිනමින් අවශ්ය බව අවධාරණය කෙරේ.
📍 දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අමාත්ය සයිමන් වොට්ස් ප්රකාශ කර ඇත්තේ අදාළ පිරිවැය බෙදාගැනීම පිළිබඳ තීරණ මීළඟ රජය යටතේ ගනු ලබන බවයි. එහෙත්, මෙම ප්රමාදය නිසා නවසීලන්තයට අනාගතයේදී දරාගත නොහැකි මූල්ය හා මානුෂීය පිරිවැයක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇති බව මෙම වාර්තාව මගින් දැඩිව පෙන්වා දී තිබේ.
0 Comments