ඇමරිකාවට නවසීලන්තයේ “අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ” අත්‍යඅවශ්‍යයි!

චීනයට විකල්පයක් සොයන ඇමරිකානු සැලැස්ම.

මීට පෙරත අපි මේ ගැන වාර්තා කිහිපයක්ම පළකලා. නමුත් පසුගියදා ඇමරිකාවේ පැවති වොෂින්ටන් සමුළුවට නවසීලන්තය සහභාගිවීමත් සමග මෙය නැවතත් සංවාදයට ලක්වී තිබේ.

Radio New Zealand වාර්තා කරන පරිදි, Donald Trump නායකත්වය යටතේ ඇමරිකාව දැන් ලෝකයේ “අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ” (Critical Minerals) සැපයුම වැඩි කිරීමට දැඩි උත්සාහයක යෙදෙමින් සිටී.

මෙම ඛනිජ විශේෂ වන්නේ:

විදුලි වාහන (EV)

ජංගම දුරකථන හා පරිගණක

හමුදා උපකරණ

නවීන බලශක්ති තාක්ෂණය

ඇමරිකාවේ අරමුණ වන්නේ චීනයට ඇති ඛනිජ මත පදනම්වූ විශ්වාසය අඩු කිරීමයි.

වොෂින්ටන් සමුළුව – නවසීලන්තයත් කැඳවයි

වොෂින්ටන් DC හි පැවති “Critical Minerals Summit” එකට රටවල් 27ක් සහභාගී වී ඇත.

එහිදී ඇමරිකාව කියා සිටියේ:

“අපිට විශ්වාස කළ හැකි මිතුරු රටවල් සමඟ එක්ව ඛනිජ සැපයුම් ජාලයක් ගොඩනගන්න ඕන.”

ඒ අනුව නවසීලන්තයත් ඇමරිකාවට වැදගත් හවුල්කරුවෙකු ලෙස සලකා බැලේ.

නවසීලන්තයේ තිබෙන ඛනිජ මොනවාද?

නවසීලන්තයේ හමුවිය හැකි වැදගත් ඛනිජ කිහිපයක්:

ටංග්ස්ටන් (Tungsten)

ඇන්ටිමනි (Antimony)

වැනේඩියම් (Vanadium)

මැංගනීස් (Manganese)

මොන්සොනයිට් (Monazite – Rare Earths)

මෙම ඛනිජ බොහෝවිට භාවිතා වන්නේ:

බැටරි නිෂ්පාදනය

ආරක්ෂක හා හමුදා තාක්ෂණ

නව බලශක්ති ව්‍යාපෘති

සහාය දක්වන පාර්ශව කියන්නේ…

නව රැකියා අවස්ථා බිහිවෙයි

ආර්ථික වර්ධනයට උපකාරී වේ

නවසීලන්තය ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ වැදගත් තැනක් ගනී

විරෝධය සහ සැකයන්

එහෙත් සමහර දේශපාලන පක්ෂ හා පරිසර ආරක්ෂකයන් පවසන්නේ:

පරිසරයට හානියක් වෙන්න පුළුවන්

Māori ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු ඇතිවිය හැක

ඇමරිකාවේ අරමුණ හරිත ශක්තියට වඩා හමුදා බලය වැඩි කිරීමද?

සරලව කියනවා නම්…

ලෝකයේ ඛනිජ යුද්ධයක් ආරම්භ වෙලා තියෙනවා.

ඇමරිකාවට චීනයෙන් මිදී ස්වාධීන සැපයුම් ජාලයක් අවශ්‍යයි.

නවසීලන්තයට ඒ සඳහා වැදගත් හවුල්කරුවෙකු වෙන්න පුළුවන්.

කෙසේවෙතත්, මෙය ආර්ථික අවස්ථාවක්ද? නැත්නම් පරිසරයට හානියක්ද? යන්න ගැන රට තුළ දැඩි සංවාදයක් පවතිනවා.