නවසීලන්ත මැතිවරණයට පෙර කතාබහට ලක්වන ඉහළම බදු ප්‍රතිපත්තිවල ඇතුළාන්තය!

නවසීලන්තයේ ධනවත්ම පුරවැසියන්ගෙන් අය කෙරෙන ඉහළම ආදායම් බදු අනුපාතය ඉහළ නැංවීම මඟින් රජයට අපේක්ෂිත පරිදි දැවැන්ත ආදායමක් උපයාගත හැකිද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික විද්‍යාඥයින් විසින් නවතම විශ්ලේෂණයක් එළිදක්වා තිබේ. වර්තමානයේ ඩොලර් 180,000 කට වඩා වැඩි වාර්ෂික ආදායමක් ලබන්නන්ගෙන් අය කෙරෙන 39% ක බදු අනුපාතය හරිත පක්ෂය (Green Party) සහ ටී පාටි මායෝරි (Te Pāti Māori) පක්ෂය විසින් පිළිවෙළින් 45% දක්වා හෝ 48% දක්වා ඉහළ නැංවීමට යෝජනා කර ඇති පසුබිමක, මෙම අධ්‍යයනය මඟින් බදු ප්‍රතිපත්තිවල සැබෑ ප්‍රතිඵල පෙන්වා දී ඇත.

බදු අනුපාත ඉහළ නැංවීම හරහා මූලික ගණනය කිරීම්වලට අනුව වාර්ෂිකව අතිරේක ඩොලර් බිලියන 1.1ක ආදායමක් ලැබිය හැකි වුවද, බදු ගෙවන්නන්ගේ හැසිරීම් රටාවන් සහ ආර්ථිකයේ සිදුවන වෙනස්කම් හේතුවෙන් සැබෑ ආදායම් වර්ධනය ඩොලර් මිලියන 300කට පමණ සීමා වන බව ආර්ථික විද්‍යාඥයින් වන පියර් එබෙසන් ස්කොව් (Peer Ebbesen Skov) සහ නෝමන් ජෙමෙල් (Norman Gemmell) පෙන්වා දෙති.

බදු අනුපාත ඉහළ යන විට බදු ගෙවන්නන් තම ආදායම් වාර්තා කිරීමේ ක්‍රමවේද වෙනස් කරගැනීම, බෝනස් මුල් කාලසීමාවලදී ලබාගැනීම හෝ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් මන්දගාමී කරගැනීම වැනි ක්‍රියාමාර්ගවලට යොමුවීම හේතුවෙන් අපේක්ෂිත බදු ආදායම ක්‍රමයෙන් අඩු වේ. ආර්ථික විද්‍යාවේ ලැෆර් වක්‍රය (Laffer curve) මූලධර්මයට අනුව, නවසීලන්තයේ උපරිම ආදායම් බදු අනුපාතය 56%ක් පමණ වන තෙක් බදු ආදායම වැඩි වුවද, ඇතැම් මඟහරවා ගැනීමේ ප්‍රවණතා හේතුවෙන් එම සීමාව වත්මන් 39% අගයටද ළඟ විය හැකිය.

එපමණක් නොව, බදු වැඩි කිරීම මඟින් ආර්ථික කාර්යක්ෂමතාවටද බලපෑම් එල්ල වන අතර, 45%ක බදු අනුපාතයක් යටතේ එකතු වන සෑම අතිරේක ඩොලරයක් වෙනුවෙන්ම ආර්ථිකයට ඩොලර් 2ක පමණ අහිමිවීමක් සිදුවන බව ගණන් බලා ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙමඟින් ලැබෙන අතිරේක ආදායම සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය සහ සමාජ සුබසාධනය සඳහා යොදවන්නේද යන්න මත මෙහි සැබෑ ප්‍රතිලාභ රඳා පවතින අතර, අවසාන තීරණය දේශපාලනික තීක්ෂ්ණ බුද්ධිය මත සිදුවන්නකි.