නවසීලන්ත අශ්වයින්ගේ අනාගතය අවදානමේද? – වාර්ෂික එකතු කිරීම ප්‍රමාද වෙයි

නවසීලන්තයේ මධ්‍යම උතුරු දූපතේ ජීවත් වන කයිමනාවා වල් අශ්වයින් (Kaimanawa Wild Horses) පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු වී තිබේ. වසරකට වරක් සිදු කරන “මස්ටර්” (muster) ක්‍රියාවලිය (අශ්වයින් එකතු කර ගෙන සංඛ්‍යාව පාලනය කිරීම ) මෙවර තවමත් නියමිත දිනක් නොමැතිව ප්‍රමාද වී ඇත.

මෙය අශ්ව සුරක්ෂිතතා සංවිධානවලට විශාල කනස්සල්ලක් වී තිබේ.

“මස්ටර්” ක්‍රියාවලිය කියන්නේ මොකක්ද?

වල් අශ්වයින් අධික ලෙස වැඩිවීම වැළැක්වීමට වසරකට වරක් සිදු කරන අශ්වයන් එකතු කිරීමේ ක්‍රියාවලියකි.

එකතු කළ අශ්වයින්ගෙන් බොහෝ දෙනා නව ගෙවල් වලට පවරා (rehoming) ඔවුන්ගේ ජීවිතය බේරා ගනී.

මෙහි ඉලක්කය වන්නේ අශ්වයින් සංඛ්‍යාව 300–400 අතර පාලනය කිරීමයි.

නමුත් පසුගිය ගණනය කිරීම් අනුව සංඛ්‍යාව 600කට වැඩිවී ඇති බව වාර්තා වේ. මස්ටර් සිදු නොවුවහොත් මේ සංඛ්‍යාව තවත් ඉහළ යා හැකි බව විශේෂඥයින් පවසයි.

ප්‍රමාදයට හේතුව කුමක්ද?

මෙම ගැටලුව සම්බන්ධ වන්නේ

Department of Conservation (DoC)

New Zealand Defence Force (NZDF)

යන ආයතන අතර පැවැත්වෙන සාකච්ඡා සමඟයි.

අශ්වයින් ජීවත් වන්නේ NZDF පාලනය කරන හමුදා පුහුණු භූමියක වන අතර, DoC සාමාන්‍යයෙන් මස්ටර් ක්‍රියාවලිය සංවිධානය කරයි.

දැනට දෙපාර්ශවය අතර නිල ගැටුමක් නොමැති බව පැවසූවත්, මෙවර මස්ටර් දිනය තවමත් ප්‍රකාශ කර නොමැත.

සුරක්ෂිතතා සංවිධානවල බිය

Kaimanawa Heritage Horses Welfare Society (KHH) සංගමය පවසන්නේ,

මස්ටර් නොසිදු වුවහොත් අශ්වයින් සංඛ්‍යාව ඉතා වේගයෙන් වැඩිවිය හැකි බවයි.

එවිට පරිසරයට හා අශ්වයින්ටම හානි සිදුවිය හැකි බවයි.

තවද වසර ගණනාවක් පුරා ගොඩනඟාගත් මානුශීය කළමනාකරණ ක්‍රමයද අහෝසි විය හැකි බවයි.

පරිසරයට සිදුවන බලපෑම

අධික අශ්ව සංඛ්‍යාව නිසා,

ස්වභාවික ශාක වර්ග විනාශ විය හැක.

පස හා ජල සම්පත් හානි විය හැක.

අනාගතයේදී වදකිරීම වැනි දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට සිදුවිය හැක.

මීට පෙර දශකවලදී අශ්වයින්ට එවැනි දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගෙන තිබූ අතර, වර්තමානයේ ක්‍රමය වඩා මනුෂ්‍යහිතකාමී එකක් ලෙස සැලකේ.

තවත් වැදගත් කරුණක්

මෙවර මස්ටර් ප්‍රමාද වීම නිසා,

අශ්වයින්ගේ ජනන වේගය අඩු කිරීමට භාවිතා කරන ප්‍රජනන පාලන එන්නත් වැඩසටහන (fertility control programme) ද අවසන් කළ නොහැකි වීමේ අවදානමක් පවතී.

කයිමනාවා වල් අශ්වයින් නවසීලන්තයේ ස්වභාවික උරුමයකි.ඔවුන්ගේ ජීවිතය සහ පරිසරය දෙකම සුරක්ෂිත කරමින් නිවැරදි තීරණයක් ඉක්මනින් ගත යුතු බවට සුරක්ෂිතතා සංවිධාන ඉල්ලීම් කරයි.

මෙම ගැටලුවට ඉදිරි සති කිහිපය තුළ පැහැදිලි පිළිතුරක් ලැබෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ මෙවැනි සතුන්ගේ දත්ත රැස්කිරීම සහ පාලනය කිරීම සිදුවනවාද? ඔබ ඒ ගැන දන්නා තොරතුරු ඇත්නම් අනෙක් අයටත් දැනගැනීම පිණිස පහළින් සටහන් කරන්න.