ජාන වෙනස්කර යෝධ කුරුල්ලන් සෑදීමේ ව්‍යාපෘතියක්!විද්‍යාඥයන් සහ දේශීය ප්‍රජාව අතර උණුසුම් සංවාදයක්!

නවසීලන්තයෙන් මුළුමනින්ම වඳවී ගිය යෝධ ‘මෝවා’ (Moa) පක්ෂියා නවීන ජාන තාක්ෂණය භාවිතයෙන් නැවත ජීවත් කරවීමට (de-extinction) දරන උත්සාහයත් සමඟ ජාත්‍යන්තර විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය තුළ විශාල කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ. සුප්‍රකට චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ ශ්‍රී පීටර් ජැක්සන් (Sir Peter Jackson) මහතාගේ මූල්‍ය අනුග්‍රහය ද සහිතව ‘කොලොසල් බයෝසයන්සස්’ (Colossal Biosciences) නම් ජාන විද්‍යා ආයතනය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන මෙම ව්‍යාපෘතිය, එමු සහ ටිනමූ වැනි මෝවා පක්ෂියාට නෑකම් කියන දැනට ජීවත්වන සතුන්ගේ ජානමය සංයුතිය (genome) වෙනස් කරමින් අලුත් දෙමුහුන් සතෙකු නිර්මාණය කිරීමට සැලසුම් කරයි.

මෙමඟින් ජෛව විවිධත්වය සුරැකීමට සහ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සතුන් බේරාගැනීමට නව මංපෙත් විවර වන බව එහි ප්‍රධාන විධායක බෙන් ලෑම් (Ben Lamm) සහ ආචාර්ය ඇන්ඩෲ පැස්ක් (Dr. Andrew Pask) ඇතුළු පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙලෙස නිර්මාණය වන්නේ සැබෑ මෝවා පක්ෂියා නොව කෘතිම දෙමුහුන් සතෙකු බව පවසන පරිසර විද්‍යාඥයන්, වාණිජ සමාගම්වල මෙම පියවර පාරිසරික යථාර්ථයට වඩා තමන්ගේ තාක්ෂණික ප්‍රචාරණය උදෙසා ගන්නා උත්සාහයක් බවට චෝදනා කරයි. එමෙන්ම, නවසීලන්තයේ දේශීය මවුරි (Māori) ප්‍රජාව නියෝජනය කරන මහාචාර්ය අමන්දා බ්ලැක් (Prof. Amanda Black) සහ මහාචාර්ය ෆිලිප් විල්කොක්ස් (Prof. Phillip Wilcox) වැනි විද්වතුන් අවධාරණය කරන්නේ, ප්‍රදේශයේ ස්වදේශික ජෛව උරුමයන් සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමේදී දේශීය ගෝත්‍රික ජනතාවගේ පූර්ණ අනුමැතිය සහ සහභාගීත්වය අනිවාර්යයෙන්ම තිබිය යුතු බවයි. ජාන තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ ඇරඹී ඇති මෙම අභියෝගාත්මක උත්සාහය, ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතිය සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය සුරකිමින් ඉදිරියට ගෙන යන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ලෝකයාගේම අවධානය යොමුව තිබේ.