තඹ සහ ලෝහ හොරකම නිසා නවසීලන්තයේ යටිතල පහසුකම්වලට කෝටි ගණනක අලාභයක්! මහජනතාවටත් මාරාන්තික තර්ජනයක්!

නවසීලන්තය පුරා සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන තඹ ඇතුළු අබලි ලෝහ සොරකම් හේතුවෙන් එරට අත්‍යවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් පද්ධතිවලට ඩොලර් මිලියන ගණනක අතිවිශාල හානියක් සිදුවෙමින් පවතින අතර, ප්‍රවාහන සේවා අඩපණ වී මහජනතාවගේ ජීවිත පවා දැඩි අවදානමකට ලක්ව තිබේ. රාජ්‍ය දුම්රිය මෙහෙයුම්කරුවා වන ‘කීවි රේල්’ (KiwiRail) ආයතනය සහ ඕක්ලන්ඩ් හි බලශක්ති සැපයුම් සමාගම වන ‘වෙක්ටර්’ (Vector) ඇතුළු ප්‍රධාන යටිතල පහසුකම් ආයතන රැසක් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම සංවිධානාත්මක විනාශකාරී ක්‍රියා හේතුවෙන් තම මෙහෙයුම් සම්පත් දැඩි ලෙස ක්ෂය වන බවයි. මේ දක්වා කීවි රේල් ආයතනය ලෝහ සොරකම් කිරීමේ සිදුවීම් 90 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකට මුහුණ දී ඇති අතර, ඉන් සිදු වූ අලුත්වැඩියා වියදම ඩොලර් මිලියන 2 ඉක්මවයි.

එක් විශේෂිත සිදුවීමකදී සොරුන් විසින් කිලෝමීටර් පහක් දිගැති සංඥා කේබල් පද්ධතියක් ගලවාගෙන යාම නිසා සමස්ත දුම්රිය ගමනාගමනයම අඩපණ විය. එසේම මාස අටක් ඇතුළත සොරකම් සහ කඩාකප්පල්කාරී සිදුවීම් 600 කට වඩා වාර්තා කර ඇති වෙක්ටර් සමාගම පවසන්නේ, ඇතැම් තනි සොරකමකින් පමණක් ඩොලර් 500,000 දක්වා පාඩුවක් සිදු වූ බවයි.

මෙම සොරකම් නිසා සිදු වන මූල්‍යමය හානියටත් වඩා බරපතලම තර්ජනය වන්නේ ඉන් මතුවන මාරාන්තික අනතුරුදායක තත්ත්වයයි. විදුලි උපපොළවල්, ට්‍රාන්ස්ෆෝමර් පරිශ්‍ර සහ දුම්රිය මාර්ග ආශ්‍රිතව රාත්‍රී කාලයේ සිදු කෙරෙන මෙම සොරකම්වලදී බොහෝ විට සොරුන් විසින් සක්‍රිය අධි-සැර විදුලි රැහැන් කපා ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කරනු ලබයි. මෙලෙස ක්‍රියාකාරී තඹ රැහැන්වලට හානි කිරීමේදී හදිසි විදුලි සැර වැදීම් සහ දැවැන්ත ගිනි පුපුරු (electrical flashovers) හටගන්නා අතර, එමගින් බරපතල පිළිස්සුම් තුවාල හෝ ක්ෂණික මරණය පවා සිදු විය හැකිය. මේ වන විටත් මෙලෙස අධි-සැර විදුලි රැහැන් කැපීමට ගොස් බරපතල ලෙස පිළිස්සුම් තුවාල ලැබූ පුද්ගලයින් කිහිපදෙනෙකුම ප්‍රදේශයේ රෝහල් වෙත ඇතුළත් කර ඇති බව වාර්තා වේ.

සිය ගණනක් වූ අඳුරු දුම්රිය මාර්ග සහ විසිරී පවතින විදුලි බලපද්ධති පුරා පැතිර ඇති බැවින් මෙම ලෝහ සොරුන් ඇල්ලීම පොලිසියට සහ ආරක්ෂක අංශවලට මහත් අභියෝගයක් වී තිබේ. මේ හේතුවෙන් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය සඳහා අබලි ලෝහ මිලදී ගැනීමේදී දැඩි නීතිමය පියවර අනුගමනය කරන ලෙස බලධාරීන් ලෝහ වෙළෙඳුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින අතර, විදුලි උපපොළවල් හෝ දුම්රිය මාර්ග ආශ්‍රිතව සැකකටයුතු ලෙස රැඳී සිටින පුද්ගලයින් හෝ වාහන පිළිබඳව වහාම පොලිසිය දැනුවත් කරන ලෙස මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටී. අත්‍යවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කරගනිමින් සිදු කෙරෙන මෙවැනි ලෝහ සොරකම් සමස්ත රටේම ආර්ථිකයට සහ මහජන ආරක්ෂාවට දැඩි තර්ජනයක් වන බැවින්, දැඩි නීතිමය පියවර සහ මහජනතාවගේ විමසිලිමත්භාවය මේ සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වී තිබේ.