හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හා බැදුනු ජීවන වියදමේ අවදානම.

ලෝක තෙල් මිල සහ ජීවන වියදම ඉහළ යාමේ අනතුරු ඇඟවීමක්

ඉරානයට අසල පිහිටි ලෝකයේ ඉතා වැදගත් මුහුදු මාර්ගයක් වන Strait of Hormuz (හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය) සම්බන්ධයෙන් භූ-දේශපාලන ආතති වර්ධනය වෙමින් පවතින බව ආර්ථික විශ්ලේෂක Patrick Commins අනතුරු අඟවයි.

මෙය ලෝකයේ තෙල් මිල, ගෑස් මිල, සහ ජීවන වියදම ඉහළ නැංවිය හැකි ප්‍රබල අවදානමක් ලෙස සැලකේ.

හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ඇත්තටම කොච්චර වැදගත්ද?

මෙම කුඩා මුහුදු මාර්ගය හරහා:

• ලෝක තෙල් ප්‍රවාහයේ 20%කට ආසන්න ප්‍රමාණයක්

• LNG (ද්‍රව ස්වාභාවික ගෑස්) ප්‍රවාහයේ 20%ක්

• පොහොර සඳහා වැදගත් යූරියා වෙළඳාමේ තුනෙන් එකක්

ගමන් කරයි.

එය වැසී ගියහොත්?

ලෝක බලශක්ති සපයුමට දැවැන්ත බාධාවක්

ලෝක ආර්ථිකයට “බලවත් කම්පනයක්”

තවමත් තත්ත්වය උත්සන්න වෙමින් පවතියි.

United States සහ Israel විසින් සිදු කරන ප්‍රහාර සහ ඒවාට පිළිතුරු ලෙස Iran ගන්නා ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන්,

හෝර්මුස් හරහා නාවික ගමනාගමනය සීමා වීමේ අවදානම පහත කාරණා වලට සෘජුවම බලපායි.

තෙල් මිල ඉහළට!

• Brent crude තෙල් මිල සතියක් ඇතුළත 13%කින් ඉහළ ගොස් බැරලයකට ඩොලර් 81.57ට ළඟා විය.

• පසුව ටිකක් පහළට ගියත්, සතියක් තුළ 6%ක වර්ධනයක් පෙන්වයි.

• UBS ආයතනය අනුව, හෝර්මුස් සම්පූර්ණයෙන් වැසී ගියහොත්,

Brent මිල ඩොලර් 120 ඉක්මවිය හැකිය!

පෙට්‍රල් මිල නිසා අපට එන බලපෑම.

ආර්ථික විශ්ලේෂණ අනුව:

• තෙල් මිල බැරලයකට $1කින් ඉහළ යාමෙන්

පෙට්‍රල් ලීටරයක මිල සෙන්ට් 1කින් ඉහළ යයි.

• තෙල් මිල $100 ඉක්මවූවහොත්,

පෙට්‍රල් ලීටරයක මිල $2.20 – $2.40 අතරට යා හැක.

මෙයින් ජනතාවට අසීරු තත්වයක් මතුකරයි.

ආසියා–පැසිෆික් රටවල් දැඩි අවදානමට ලක්වෙයි.

බොහෝ ආසියානු රටවල්:

• ජපානය

• දකුණු කොරියාව

• තායිවානය

• සිංගප්පූරුව

තම බලශක්ති අවශ්‍යතාවයේ 80%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ආනයනය කරයි.

එබැවින්:

• ජාතික ආදායම අඩුවිය හැක

• ජීවන වියදම ඉහළ යා හැක

• දේශපාලන ආතති පවා වර්ධනය විය හැක

චීනය සහ යුරෝපය ගැන?

• ඉරානයෙන් දිනකට අපනයනය වන බැරල් මිලියන 1.6ක තෙල් ප්‍රමාණයෙන් බොහෝ කොටසක් චීනය මිලදී ගනී.

• දිගුකාලීන බාධාවක් ඇතිවුවහොත් චීන කර්මාන්ත හා විදුලිබල පද්ධතියට දැඩි බලපෑමක් ඇති කරයි.

යුරෝපය සම්බන්ධයෙන්:

• ගෑස් මිල නැවතත් 2022 රුසියානු ආක්‍රමණයෙන් පසු දැක්වුනු මට්ටම්වලට ළඟා විය හැක.

• එවිට නව බලශක්ති අර්බුදයක් උද්ගත විය හැක.

“Stagflation” අවදානම

තෙල් මිල ඉහළ යාමෙන්:

• උද්ධමනය (inflation) ඉහළ යයි

• ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වෙයි

මෙම තත්ත්වය “Stagflation” ලෙස හඳුන්වයි –

වියදම් ඉහළ යාමත්

ආදායම සහ වර්ධනය අඩුවීමත් එකට සිදුවන තත්ත්වයකි.

අවසාන වශයෙන්…

හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන් වැසී ගියහොත්:

• තෙල් සහ ගෑස් මිල ඉහළ යාම

• පොහොර මිල වැඩිවීම

• ආහාර මිල ඉහළ යාම

• ජීවන වියදම ලොව පුරා වැඩි වීම

ඇතුළු පරාසයක බලපෑම් සිදුවිය හැක.

එහෙත්, පසුගිය අවුරුදු කිහිපයේ ලෝක ආර්ථිකය දැක්වූ ස්ථිරතාව මත, මෙයද කාලයත් සමඟ පාලනය කරගත හැකි බව විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.

සරලව කියනවා නම් හෝර්මුස් සන්ධිය ලෝකයේ “තෙල් නාඩිය” වගෙයි. එය තදින් සිරවුණොත්, ලෝක ආර්ථිකයම පීඩනයට ලක්වෙයි.