ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි (American English) යනු බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි භාෂාව “කැඩී බිඳී යාමෙන්” හැදුණු උපභාෂාවක් පමණක් යැයි බොහෝ දෙනා සිතති. නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම, ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි යනු බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව දියත් වූ දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික නිදහස් අරගලයක ප්‍රතිඵලයකි.

🔴 නෝවා වෙබ්ස්ටර්ගේ (Noah Webster) භාෂා විප්ලවය.
18 වන සියවසේ අගභාගය වන තෙක් ඉංග්‍රීසි අක්ෂර වින්‍යාසය (Spelling) ඉතා අවුල් සහගත මට්ටමක පැවතුණි. මෙයට විසඳුමක් ලෙස ඉදිරිපත් වූ නෝවා වෙබ්ස්ටර් නම් ප්‍රකට භාෂාවේදීයා විශ්වාස කළේ, නිදහස් හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නව රටක් තම පැරණි පාලකයන්ගේ භාෂා රටාවලට ගැති නොවිය යුතු බවයි.

ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය වචනවල තිබූ “අනවශ්‍ය” සහ සංකීර්ණ අකුරු ඉවත් කර, උච්චාරණයට පහසු වන සේ අක්ෂර වින්‍යාසය සරල කළේය:

👉🏻 ‘u’ අකුර ඉවත් කිරීම: බ්‍රිතාන්‍යයන් ලියූ Colour සහ Honour වචන, ඇමරිකානුවන් Color සහ Honor ලෙස වෙනස් කළේය.

👉🏻 අග කොටස් සරල කිරීම: Theatre සහ Centre වචන, Theater සහ Center ලෙස අග අකුරු මාරු විය.

👉🏻 ‘s’ වෙනුවට ‘z’ යෙදීම: Organise සහ Realise වෙනුවට Organize සහ Realize භාවිතය ආරම්භ විය.

ඔහු 1828 දී ප්‍රකාශයට පත් කළ American Dictionary of the English Language ශබ්දකෝෂය හරහා, විවිධ රටවලින් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් සැදුම්ලත් ඇමරිකානු ජනතාවට පොදු, එක්සත් භාෂා රටාවක් බිහි කිරීමට හැකි විය.

🔴 පැරණි ඉංග්‍රීසි භාෂාව ආරක්ෂා කිරීම.
මෙහි ඇති වඩාත්ම පුදුමයට කරුණ නම්, වත්මන් බ්‍රිතාන්‍ය වැසියන්ට වඩා ෂේක්ස්පියර් (Shakespeare) යුගයේ පැරණි ඉංග්‍රීසි භාෂා ලක්ෂණ ආරක්ෂා කරගෙන ඇත්තේ ඇමරිකානුවන් වීමයි.

බ්‍රිතාන්‍යයන් අද වන විට ඇමරිකානුවන් භාෂාව විනාශ කරනවා යැයි චෝදනා කරමින් පවසන Soccer Fall (ගිම්හානයෙන් පසු එළඹෙන සරත් සෘතුව) සහ Garbage (කුණු) වැනි වචන, ඇත්ත වශයෙන්ම මුලින්ම බිහි වූයේ බ්‍රිතාන්‍යයේමය. කාලයත් සමඟ බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි වේගයෙන් වෙනස් වී වචනවල “R” ශබ්දය උච්චාරණය නොකරන තත්ත්වයට පත් වූ අතර, ඇමරිකානුවන් 17 වන සියවසේ පදිංචි වූවන්ගේ මුල් උච්චාරණ විලාසය (Rhotic pronunciation) එලෙසම රැක ගත්හ.

🔴 විවිධ සංස්කෘතීන් මුසු වූ අලුත් වචන මාලාව.
ඇමරිකානු භූමියේ ස්වභාවය සහ එහි ඉතිහාසය නිසා ඔවුන්ට අලුත් වචන රාශියක් අවශ්‍ය විය. ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් පැමිණි සංස්කෘතීන් මුසුවීමෙන් ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි පෝෂණය විය:

👉🏻 දේශීය ඇමරිකානු (රතු ඉන්දියානු) භාෂා: පරිසරය සහ සතුන් හැඳින්වීමට Savannah, Opossum, සහ Hickory වැනි වචන එකතු විය.

👉🏻 සංක්‍රමණිකයන්ගේ බලපෑම: ලන්දේසි භාෂාවෙන් Boss (ප්‍රධානියා) සහ Cookie (බිස්කට්) ද, ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් Cafeteria සහ Canyon ද, ජර්මන් භාෂාවෙන් Kindergarten වැනි වචන ද ඇතුළත් විය.

🔴 ලෝකයම ආක්‍රමණය කළ ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි.
දිගු කලක් තිස්සේ බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රභූන් ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි සැලකුවේ “දූෂිත වූ” පහත් උපභාෂාවක් ලෙසයි. නමුත් 20 සහ 21 වන සියවස්වලදී ලෝක බල තුලනය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය.

හොලිවුඩ් සිනමාව (Hollywood), ජෑස් සංගීතය, සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) තාක්ෂණික විප්ලවය සහ අන්තර්ජාලය හරහා ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි මුළු ලෝකය පුරාම ව්‍යාප්ත විය. අද වන විට තත්ත්වය කොතරම් වෙනස් වී ඇත්ද යත්, බ්‍රිතාන්‍යයේ වෙසෙන තරුණ පරම්පරාව පවා බ්‍රිතාන්‍ය වචන වෙනුවට ඇමරිකානු වචන සහ වාක්‍ය ඛණ්ඩ (උදාහරණ ලෙස Film වෙනුවට Movie හෝ Rubbish වෙනුවට Trash) බහුලව භාවිත කිරීමට පෙළඹී ඇත.
කලක් කැරලිකාරී, අත්හදා බැලීමක් ලෙස ඇරඹි ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි භාෂාව, අද වන විට ගෝලීය සන්නිවේදනයේ ප්‍රධානතම මෙවලම බවට පත්ව තිබේ.